Mở rộng phân quyền cho TPHCM

SLO – Với 9 chương và 45 điều, dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt được đánh giá có nhiều cơ chế mang tính đột phá giúp TPHCM phát triển như kỳ vọng

Ngày 22-5, UBND TPHCM tổ chức Hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt.

Xây dựng khung pháp lý vượt trội

Hội thảo do ông Nguyễn Mạnh Cường – Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM; bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp; ông Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, đồng chủ trì.

Trong phát biểu định hướng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết dự thảo dự án Luật Đô thị đặc biệt được các cơ quan thành phố nghiên cứu, xây dựng trên cơ sở quán triệt sâu sắc chủ trương của Trung ương. Đồng thời, kế thừa quá trình tổng kết thực tiễn triển khai cơ chế, chính sách đặc thù của TPHCM thời gian qua.

Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường đồng chủ trì hội thảo. Ảnh: LÊ VĨNH. Nguồn: Báo Người Lao Động

Dự thảo gồm 9 chương, 45 điều, có nhiều cơ chế mang tính đột phá giúp TPHCM phát triển vượt trội.

“Với tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm, dự thảo luật hướng tới xây dựng một khung pháp lý vượt trội, đặc biệt, tạo không gian phát triển mới và nâng cao tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền thành phố” – ông Nguyễn Mạnh Cường cho hay.

Hiện có gần 300 thẩm quyền được đưa vào dự thảo luật. Trong số này, bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho hay HĐND TPHCM được đề xuất giao hơn 140 thẩm quyền, tương tự, UBND thành phố hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND thành phố hơn 20 thẩm quyền.

Giám đốc Sở Tư pháp Nguyễn Thị Hồng Hạnh nhìn nhận Luật Đô thị đặc biệt là dự án luật về phân quyền. Theo đó, trừ 4 lĩnh vực, các lĩnh vực khác được phân quyền triệt để, tối đa.

Về nguyên tắc phân quyền, theo bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, những thẩm quyền của Quốc hội được đề xuất giao cho HĐND thành phố, của Chính phủ được đề xuất giao cho UBND thành phố, thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ được đề xuất giao cho Chủ tịch UBND thành phố.

Đưa nhà ở xã hội vào TOD

Nêu ý kiến tại hội thảo, TS Trần Du Lịch, chuyên gia kinh tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của phân quyền rõ ràng trong Luật Đô thị đặc biệt để giải quyết dứt khoát cơ chế xin – cho. Chuyên gia này cũng kiến nghị Luật Đô thị đặc biệt cho phép chính quyền TPHCM tự chủ thu – chi ngân sách địa phương. Việc tự chủ này theo nguyên tắc đã là ngân sách của địa phương thì mức chi, hay quy mô dự án dù lớn đến đâu cũng do HĐND thành phố quyết định.

Đề cập nội dung TOD (mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn nhận xét dự thảo luật tập trung vào khai thác giá trị thương mại. Tuy nhiên, nếu đặt nặng vấn đề kinh tế thì dễ khiến người yếu thế bị đẩy ra khỏi khu TOD.

“Luật cần có điều khoản quy định dành 20%-30% quỹ đất đô thị trong khu TOD cho sở hữu công, chuyển một phần cho nhà ở xã hội, phục vụ cán bộ, công chức. Ví dụ thành phố có thể ưu tiên cho cán bộ đi làm xa được sử dụng nhà ở xã hội tại khu TOD” – TSKH-KTS Ngô Viết Nam Sơn góp ý.

Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng tạo nền tảng để TPHCM phát triển thành trung tâm tài chính, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực… Ảnh: HOÀNG TRIỀU. Nguồn: Báo Người Lao Động.

Chung quan điểm nên bổ sung cơ chế nhà ở xã hội bắt buộc trong các khu TOD và khu tái thiết đô thị, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, nói thêm cần để TPHCM quyền quy định tỉ lệ nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, nhà ở công nhân và không gian công cộng tối thiểu trong các dự án được hưởng lợi từ tăng chỉ tiêu quy hoạch hoặc hạ tầng công.

Về vấn đề tài sản công, theo PGS-TS Phạm Thị Thanh Xuân, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu công nghệ ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế – Luật, dự thảo luật đang yêu cầu khai thác tài sản công “đúng mục đích, công năng, tiêu chuẩn, định mức, chế độ”.

Chuyên gia này nhận xét cách viết như thế an toàn nhưng nếu áp dụng cứng thì có thể khóa chính cơ chế khai thác tài sản công. Bởi nhiều nhà, đất công đang bỏ trống không còn phù hợp với công năng, tiêu chuẩn, định mức ban đầu… Do đó, PGS-TS Phạm Thị Thanh Xuân đề xuất với Luật Đô thị đặc biệt, TPHCM “được xử lý khi tiêu chuẩn, định mức hiện có không còn phù hợp”.

Hoàn thiện nhiều nội dung quan trọng

GS-TS Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TPHCM, đánh giá dự thảo Luật Đô thị đặc biệt là bước đột phá lớn về tư duy quản trị đô thị và cải cách thể chế. Dự thảo tạo nền tảng để thành phố phát triển thành trung tâm tài chính, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Tuy nhiên, để tạo lợi thế cạnh tranh quốc tế thực sự, GS-TS Nguyễn Kỳ Phùng cho rằng dự thảo luật cần được tiếp tục hoàn thiện hơn trong các lĩnh vực AI, dữ liệu, hạ tầng số, đổi mới sáng tạo, công nghệ chiến lược, nhân lực chất lượng cao… Nếu được bổ sung đầy đủ những cơ chế này, Luật Đô thị đặc biệt có thể trở thành một trong những đạo luật có tính đột phá nhất của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Với PGS-TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống Xã hội (SocialLife), một đô thị đặc biệt không chỉ được đo bằng quy mô hạ tầng và hiệu quả của bộ máy mà còn bằng chất lượng sống cho người dân.

“Thành phố phát triển bền vững là nơi mà cả những người lao động có thu nhập thấp và những cư dân ở khu vực dễ tổn thương cũng nhìn thấy tương lai của chính mình trong tầm nhìn phát triển chung” – PGS-TS Nguyễn Đức Lộc nói.

Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống Xã hội đề xuất bổ sung ngay vào dự thảo luật nguyên tắc đặt con người làm trung tâm, để khi thành phố phát triển lớn mạnh, không một người dân nào bị bỏ lại phía sau.

Theo Lê Vĩnh – Nguồn: Báo Người Lao Động