Trẻ em có cần hướng dẫn lựa chọn giá trị?

(SLO) Những hình mẫu mà con của bạn đang “thần tượng”, và nhóm bạn của nó có bao giờ là mối quan tâm của cha mẹ ngày nay không? TGTT trao đổi với PGS.TS Nguyễn Đức Lộc, chủ biên của bộ sách Đời sống xã hội đương đại…

– Theo anh, quan điểm về giá trị sống dần thay đổi theo xu hướng của các em có đáng ngại không? Anh có tin tưởng vào sự chuyển dịch này?

– Thanh thiếu niên ở độ tuổi trên mười đã có những em có ý thức rằng bảo vệ môi trường sống của các em cũng chính là môi trường sống của cộng đồng. Mặt khác, ta có thể thấy nhiều khía cạnh có thể hiện sự chuyển dịch như có những cái phản kháng rất mạnh với mạng xã hội, bằng cách khước từ khỏi internet; có nhóm ăn thực dưỡng, và đã có hình thành nhiều nhóm bạn trẻ có chung sở thích và mục đích thiện nguyện xã hội, v.v. Hay có những bạn đi học có bằng cấp rất cao, nhưng ra ngoài kiếm sống bằng nghề bình thường để được độc lập, dù có sự phản đối của gia đình… đó là hiện tượng phản ánh quan điểm sống của người trẻ.

Tuy nhiên, hiện nay, tỷ lệ người trẻ Việt Nam dành cho không gian mạng xã hội cao so với tỷ lệ trung bình với thế giới.Trẻ em thì tương tác xã hội bên ngoài thấp hơn với thời gian tương tác trên mạng. Lý do là những gì bên ngoài không còn sức hấp dẫn hơn game… việc bắt đầu tương tác với không gian mạng hình thành chỉ đơn giản là đôi khi quan tâm tới những chuyện hài hước vui vẻ, về sau thành thói quen, cùng với việc tìm cách giải trí trong khi cha mẹ dành thời gian kiếm tiền lo cho gia đình. Khảo sát học sinh cũng cho thấy thời gian dành cho mạng xã hội nhiều hơn, thời gian dành cho việc học ở trường nhiều hơn, mà thời gian dành cho gia đình rất ít. Có phải đấy là một trong những nguyên nhân khiến cho những giá trị của cộng đồng truyền thống ngày càng thiếu vắng? Trả lời câu hỏi các em muốn gì/ước mơ gì, vậy mà phần lớn các em đều nói: “Con muốn được đi chơi với ba mẹ cuối tuần”.

Biểu đồ các hình thức giải trí của giới trẻ – Nguồn khảo sát của Viện SocialLife: Kết quả khảo sát học sinh tháng 4/2018 trong dự án nghiên cứu “Vai trò của tổ chức đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh đối với hoạt động học tập, giải trí của thiếu nhi thành phố Hồ Chí Minh”

– Ông nghĩ sao về tình trạng giới trẻ tìm đến thần tượng trong giới showbiz hay thậm chí là cả giới… giang hồ ngày càng nhiều?

– Vì xã hội không có mẫu hình, cộng với thiếu tư duy ngôn ngữ, nên nó sẽ mất khả năng kể câu chuyện, thà rằng cứ để cho con trẻ có một mẫu hình nào đó.Những gì tương tác với trẻ nhiều thì sẽ ảnh hưởng đến nó. Nếu trẻ cứ gắn với truyền hình, máy tính, game hàng ngày, thì trẻ nó sẽ tự cách biệt với xã hội và sự tương tác của với mạng xã hội ngày càng gắn bó một cách mạnh mẽ hơn. Bởi vậy khi YouTube và Fb hay Twitter trở thành bạn đồng hành thân thiết của giới trẻ, những nhân vật xuất hiện trên đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chúng.

Tôi nói vậy chứ không chống lại công nghệ, nhưng theo tôi cần có cơ chế giám sát. Ví dụ như YouTube, yêu cầu dưới 18 tuổi thì phải có cha mẹ giám sát và gởi cảnh báo cho cha mẹ… nhưng có bao nhiêu cha mẹ đang dùng cái tính năng đó? Ngoài ra, cha mẹ xem lại mình đã dành thời gian cho con bao nhiêu để tìm cách tương tác với con thật nhiều. Tôi luôn dành thời gian đưa đón để cùng nói chuyện với con, và ở đô thị thì giờ đưa đón con là lúc hạnh phúc nhất của cha mẹ. Và tôi cảm nhận được câu nói của con trước khi con đi vào trường: “ba nhớ đón con sớm”, như reo vui lắm.

Ngân Hà thực hiện (theo TGTT)